આર્ટસ લઈને મે બહુ ઉત્તમ ભુલ કરી.

આર્ટસ લઈને મે બહુ ઉત્તમ ભુલ કરી. ત્યારે હું ૧૧મા ધોરણની પરીક્ષાની તૈયારી કરતો હતો. રવિવાર હોવાને લીધે પપ્પા ઘરે હતા.ભંગાર લે-વેચ કરતા એક કાકા ઘરે આયા અને પાણી માંગ્યુ. પપ્પાએ લોટો ધર્યો. ભંગારવાળા કાકા પાણી પી લીધા બાદ પોરો ખાવા ઓટલે બેઠા અને વાતે લાગ્યા. મને ભણતા જોઇ કાકા બોલ્યા કે પંડિત છોકરો તો બહુ ભણે છે ને કયા ધોરણમાં છે. ? પપ્પાએ કહ્યું ૧૧મા ધોરણમાં છે. તે ભંગારવાળા કાકા આગળ વધ્યા. કહે કઈ સ્કુલમાં અને સાયન્સ કે કોમર્સ. તો પપ્પાએ કહ્યું આર્ટસ અને જીવીડીમાં ભણે છે. મારા બાપ કરતા તો પેલા ભંગાર જેવા દેખાતા ભંગારવાળાને હૈયે ફાળ પડી. તરત બીજો પ્રશ્ન ઇંગ્લીશ છે કે નથી ? પપ્પાએ કહ્યું ના અંગ્રેજી છોડવાની શરતે ગુજરાત સરકારે એને દસમામાં ઉપર ચઢાવેલો.(પાટીદારોને ફઈબા પર ખીજ આજકાલ ચઢી હશે મને તો ત્યારની છે.) ભંગારવાળા કાકાએ મારુ ભવિષ્ય ભાખતા હોય તેમ કહ્યું ઉઠાડી લો પંડિત. કેટલાય આર્ટસવાળાઓને ઝાડુ મારતા જોયા છે. પપ્પાને તો જાણે મોટો ભાઈ મળ્યો એમ એમનો ઉત્સાહ વધ્યો પણ એમને મારો સ્વભાવ ખબર એટલે સમસમીને રહી ગયા. ભંગારવાળા કાકાની ભંગાર જેવી વાતો જાણી-સમજી લીધા બાદ વારો મારો હતો.મે શરુ કર્યુ. કાકા તમારા ઘરમાં સૌથી વધારે કોણ ભણેલું ? કાકા કહે કે કોઇ નહિ. બધા અંગુઠા છાપ. બે ચાર ચોપડી પછી બધા ભણવાનું છોડી ભંગારના ધંધે લાગી જાય. અને મે શરુ કર્યુ, "તે તમે બધા ભણો નહિ તો તમારુ જીવન ભંગાર જેવું જ હોયને અને તમે બધા ભંગાર જેવું જ વિચારતા થાવ. અને બીજા પણ ભંગાર જેવા જ રહે એવું ગામ આખામાં સલાહ આપતા ફરો." મારો પિત્તો જતો જોઇ પપ્પા પામી ગયા કે હવે આ ભંગારવાળાને મારવા લેશે. એટલે પપ્પાએ ભંગારવાળાને રવાના કર્યો.આર્ટસ હોવા છતાં ખુબ મહેનત કરતા જોઇ ઘણાને એમ લાગતું કે આ સાયન્સમાં હશે. પણ જેવી ખબર પડે કે આર્ટસ છે તેવુ તરત જ મો કટાણું કરીને વહ્યા જાય. એ વાત અલગ છે કે નવાબો આજે ઓટો ચલાવે છે. પણ એ અભાગિયાઓને કેમ કરી સમજાવું કે આર્ટસ લેવાને કારણે કેટકેટલા સબ્જેકટ ભણવા મળ્યા.સમાજશાસ્ત્ર,તર્કશાસ્ત્ર, ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સ્થાપત્ય કળા,રાજયશાસ્ત્ર, મનોવિજ્ઞાન, ગુજરાતી, હિન્દી, સંસ્કૃત, વસ્તીશાસ્ત્ર, પર્યાવરણશાસ્ત્ર. હજી યાદ છે કોલેજ કાળમાં મનોવિજ્ઞાન વિષય રાખવાનો એક જ ઇરાદો હતો કે એ મને નોકરી આપે કે ના આપે પણ જીવન જીવતા શીખવશે. અને થયું પણ એવુ જ. રાજ્યશાસ્ત્ર રાખવાનો હેતુ મારી અંદર રહેલી રાજનીતી પ્રત્યેની રુચિ જે આગળ જતા બેવડાઈ.એરિસ્ટોટલ,સોક્રેટિસ રુસો, સ્ટાલિન, ગાંધી, માર્ક્સ, મુસોલિની, એડોલ્ફ હિટલર, અરે કેટકેટલા વિચારકોના વિચારો રાજયશાસ્ત્રએ આપ્યા. કાલિદાસ, ભાસના નાટકોએ કેટલી મઝા કરાવી. સુર્યકાંત નિરાલાની 'વહ તોડતી પથ્થર' તો મન્નુ ભંડારીના પુસ્તકો. પ્રેમચંદની નોવેલ નિર્મલા પપ્પાની સીંગ ચણાની લારીએ દિવાના પ્રકાશે વાંચી હતી. પન્નાલાલ પટેલ તો ક.મા.મુનશીની કૃષ્ણાવતાર, તો ર.પા.ની કાગડો ઉડી ગયો તો વિનોદ જોશીની ઝાલર વાગે જૂઠડી. સાત પગલા આકાશમાં તો કાશીમાંની કુતરી, જુમો ભિસ્તી, કુમુદનું તહોમતનામું. કેટકેટલું શીખ્યો સંબંધ બાબતે. આર્ટસમાં ભણ્યો છું અને અંગ્રેજી વિના ભણ્યો છું અને દર વર્ષે કોલેજ ટોપ પણ કર્યુ છે. અને ન્યુઝીલેન્ડમાં બેસીને હજી આગળ ભણું છું. અને તોયે મારી બધી ડિગ્રી ધૂળ ખાતી અનુભવું છું કારણ કે મારા કામમાં ડિગ્રી કરતા સ્કીલ વધારે જોઇએ. ઘરમાં રહેલા સામાજીક કુરિવાજો દુર કરવામાં આર્ટસના ભણતરે જ તો વધારે હિમંત આપી. ઓફિશિયલ નામ આગળ એડવોકેટ લખવાની લાયકાત મેળવી છે તો હુલામણા નામને પણ આરજેનું બિરુદ આપ્યુ છે. હજી એમફિલ પીએચડી રાહ જુએ છે. આજે આર્ટસ કોલેજો બીમાર પડી છે. છોકરા મેળવવાના ફાંફા છે. અરે યંત્રો ચલાવતા તો શીખી જશો પણ મંત્રોચ્ચાર કરતા શીખવતી શાખાની જાળવણી પણ જરુરી છે. ભલે. જે વિષય જીવનમાં વણાયેલો હોવો જોઇએ એ શીખવા પણ જવું પડે એ પણ મોટી કમનસીબી જ ને. બાકી ગુજરાતી ભાષા ભણાવવાની જરુર ખરી ? એ તો હૈયે હોવી જોઈએ. ધૂળમાંથી ઉભો થયો છું એટલે ધૂળને ખંખેરતો નથી અને કેટલાક નમુના એટીકેટના નામે મોટલી મારવા નીકળે ત્યારે એમને કહેવાનું મન થાય કે ભાઈ ચોથા ધોરણની શા. કે. માં આવતી પેલી કવિતા હૈયે હજી અકબંધ છે. એવી માટીની ગંધ આવે યાદ રે હાલો ભેરુ ગામડે રે.